<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>大雨 アーカイブ - 気象のうと</title>
	<atom:link href="https://www.agriweather-jp.com/tag/%E5%A4%A7%E9%9B%A8/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://www.agriweather-jp.com/tag/大雨/</link>
	<description>気象と農をつなぐ　by天気のおっちゃん</description>
	<lastBuildDate>Fri, 27 Feb 2026 07:23:50 +0000</lastBuildDate>
	<language>ja</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.9.1</generator>

<image>
	<url>https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/01/cropped-bf912b5bc1720518d95660ce42a89bc8-32x32.png</url>
	<title>大雨 アーカイブ - 気象のうと</title>
	<link>https://www.agriweather-jp.com/tag/大雨/</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>線状降水帯～2023年6月の事例</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/chishiki-senjo202306/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 17 Jun 2023 06:09:38 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[気象の基礎知識]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風]]></category>
		<category><![CDATA[台風]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[梅雨前線]]></category>
		<category><![CDATA[線状降水帯]]></category>
		<category><![CDATA[顕著な大雨]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=623</guid>

					<description><![CDATA[<p>線状降水帯とはどのような雨か、その発生メカニズムと推移を2023年6月に発生した事例を元に解説します。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-senjo202306/">線状降水帯～2023年6月の事例</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　集中豪雨が報道されるとき、最近よく出てくるのが、「線状降水帯」という言葉です。</p>



<p>　同じ地域に長時間、大量に雨を降らせ、土砂災害や河川の増水、洪水などをもたらし、時にはライフラインや交通機関も寸断して、大きな災害につながります。</p>



<p>　しかし、言葉をよく聞くわりには、その発生メカニズムの解析や、発生前の予報については、他のシビアウェザー(例えば台風)に比べると、まだまだ発展途上の段階です。</p>



<p>　ここでは、<span class="bold"><span class="marker-under-red">2023年6月2日の事例を紹介</span></span>するとともに、<span class="bold"><span class="marker-under-red">線状降水帯について解説</span></span>します。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-1" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-1">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">線状降水帯の発生メカニズム</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">線状降水帯の発生事例(2023年6月2日)</a><ol><ol><li><a href="#toc3" tabindex="0">天気図</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">雨の状況</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">「顕著な大雨に関する情報」の発表状況</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">まとめ</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">線状降水帯の発生メカニズム</span></h2>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><img fetchpriority="high" decoding="async" width="921" height="346" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/0e45cf5c55442c1401c3db73e061d1bf.png" alt="線状降水帯の発生メカニズム(気象庁HPより)" class="wp-image-624" style="aspect-ratio:837/314" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/0e45cf5c55442c1401c3db73e061d1bf.png 921w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/0e45cf5c55442c1401c3db73e061d1bf-300x113.png 300w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/0e45cf5c55442c1401c3db73e061d1bf-768x289.png 768w" sizes="(max-width: 921px) 100vw, 921px" /><figcaption class="wp-element-caption">線状降水帯の発生メカニズム(気象庁)</figcaption></figure>



<p>　イラストは線状降水帯の発生事例と発生メカニズムの模式図です。</p>



<p>　左図は線状降水帯の発生事例の解析雨量(3時間積算)です。</p>



<p>　メカニズムについては、右図をご覧ください。</p>



<p>　線状降水帯は、地表付近の低い層に暖かく湿った空気が流入するところから始まります。</p>



<p>　こうした空気が、別の風向きの空気とぶつかる(前線での発生)場合や、山岳にぶつかる場合(地形による発生)に、<span class="bold"><span class="marker-under-red">上昇気流となって雲が発生</span></span>します。</p>



<p>　このとき、上空に寒気が入るなどして、大気の状態が不安定な時には、こうした<span class="marker-under-red"><span class="bold">暖気が発達した積乱雲となります。</span></span></p>



<p>　こうした積乱雲は、雨を降らせながら上空の強い風で流され、消滅していきますが、<span class="bold"><span class="marker-under-red">次々と新しい暖湿気が流れ込むので、積乱雲は列をなしながら、同じところへ次々と雨を降らせ、結果的に集中豪雨となります。</span></span></p>



<p>　これが線状降水帯の姿だといわれています。</p>



<p>　気象庁では、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">線状降水帯</span></span>は、<span class="bold"><span class="marker-under-red">数時間にわたってほぼ同じ場所を通過または停滞し、長さ50～300km程度、幅20～50km程度の雨域をいう</span></span>としています。</p>



<p>　ただ、<span class="marker-under-red">線状降水帯の発生メカニズムは未解明な点も多く、現在も継続的に研究が続けられています。</span></p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">線状降水帯の発生事例(2023年6月2日)</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc3">天気図</span></h4>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="600" height="581" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/adc5d4289951948fe90f12449a00c6c4.png" alt="" class="wp-image-625" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/adc5d4289951948fe90f12449a00c6c4.png 600w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/adc5d4289951948fe90f12449a00c6c4-300x291.png 300w" sizes="(max-width: 600px) 100vw, 600px" /><figcaption class="wp-element-caption">2023年6月2日15時の天気図(気象庁)</figcaption></figure>



<p>　線状降水帯が出たと気象庁が発表した2023年6月2日の天気図です。</p>



<p>　この年は、近畿地方では5月29日に梅雨入りし、それ以降連日雨が続き、一時猛烈な強さとなっていた台風2号がいよいよ接近してくるという状況でした。</p>



<p>　この天気図は15時時点のもので、<span class="marker-under-red">近畿南部で線状降水帯が発生しており、関東や東海では今後線状降水帯が発生し、翌日にかけて大雨が予想され、警戒が続いていた時点のもの</span>です。</p>



<p>　この時点では<span class="bold"><span class="marker-under-red">台風の周りをまわる南寄りの湿った風が前線に向かって吹きつけており、前線で収束するとともに、紀伊山地や静岡・愛知県の北側の山地によって上昇気流となり、積乱雲が続けて発生しやすい条件となっていました。</span></span></p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc4">雨の状況</span></h4>



<p>　6月2日から3日にかけて、四国南部、近畿南部、東海、関東にかけて、大雨が降りました。</p>



<p>　こうした地域の多くのアメダスポイントで、<span class="bold"><span class="marker-under-red">6月の24時間降水量の記録を塗り替える降水を観測し、梅雨入り直後(関東は梅雨入り前)としては珍しい大雨</span></span>となりました。</p>



<p>　土砂災害や増水した河川に流されるなどで、複数の犠牲者が出たのをはじめ、東海道新幹線が東京～名古屋間で運休となったほか、関西でも大和川が増水した影響などで、JR大和路線や阪和線、南海線などがストップ、高知県でも土佐くろしお鉄道中村線で車両が土砂に乗り上げ脱線事故が発生しました。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc5">「顕著な大雨に関する情報」の発表状況</span></h4>



<p>　この一連の大雨について、気象庁では<span class="red"><span class="marker-under-red">「顕著な大雨に関する情報」</span></span>第1号～第8号を出しました。</p>



<p>「顕著な大雨に関する情報」は以下のようなものです。</p>



<figure class="wp-block-table"><table class="has-red-color has-ex-a-background-color has-text-color has-background has-border-color has-cyan-border-color"><tbody><tr><td>〇〇県では、線状降水帯による非常に激しい雨が同じ場所で降り続いています。命に危険が及ぶ土砂災害や洪水による災害発生の危険度が急激に高まっています。</td></tr></tbody></table><figcaption class="wp-element-caption">「顕著な大雨に関する情報」の説明文</figcaption></figure>



<p>下表にその発表時間と対象県を示します。</p>



<figure class="wp-block-flexible-table-block-table is-content-justification-left is-style-stripes"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td style="text-align:center">顕著な大雨に関する情報番号</td><td style="text-align:center">発表された府県名</td><td style="text-align:center">発表時刻(6月2日)</td></tr><tr><td>第1号</td><td>高知</td><td style="text-align:right">８：１０</td></tr><tr><td>第2号</td><td>高知</td><td style="text-align:right">１１：２２</td></tr><tr><td>第3号</td><td>和歌山</td><td style="text-align:right">１２：１０</td></tr><tr><td>第4号</td><td>奈良、和歌山</td><td style="text-align:right">１３：１０</td></tr><tr><td>第5号</td><td>三重</td><td style="text-align:right">１５：４０</td></tr><tr><td>第6号</td><td>愛知、三重</td><td style="text-align:right">１５：５１</td></tr><tr><td>第7号</td><td>静岡、愛知</td><td style="text-align:right">１６：１０</td></tr><tr><td>第8号</td><td>静岡、愛知</td><td style="text-align:right">１９：１５</td></tr></tbody></table><figcaption>６月2日の顕著な大雨に関する情報の発表府県と時刻</figcaption></figure>



<p>　このように、この日は<span class="bold"><span class="marker-under-red">午前に高知県で線状降水帯が確認されて以降、正午ごろに和歌山県、続いて奈良県で確認され、15時以降、三重、愛知、静岡と続き、20時ごろまで線状降水帯による大雨となった</span></span>のでした。</p>



<p>　<span class="marker-under-red">関東では線状降水帯は出現していないことになっていますが、気象庁の「気象情報」では、関東地方で2日から3日にかけて線状降水帯が出現する可能性があると言及されていました</span>。</p>



<p>　実際、埼玉県や茨城県などで、車が流されるほどの浸水(洪水？)も発生していました。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc6">まとめ</span></h2>



<p>　この事例については、まだ気象庁からの「災害をもたらした事例」としての発表が(速報も含めて)ないので、本稿はあくまで私個人としての整理です。</p>



<p>　現在、大阪管区気象台がまとめた気象速報(ほぼデータ集に近い)が公表されていますので、<a href="https://www.data.jma.go.jp/osaka/kikou/saigai/pdf/sokuhou/20230605_kanku.pdf">こちら<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>も参考にしてください。</p>



<p>　いずれにしても、線状降水帯は日本の集中豪雨災害の中で重要な要因であり、これからも一層の分析と評価、また予知と防災につなげていくことが求められており、気象庁でも様々な取り組みを行っています。</p>



<p>　線状降水帯の予知については、別稿でまとめますので、今しばらくお待ちください。</p>



<p>　気象情報については<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-info/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>、大雨警報については<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>、土砂災害警戒情報については<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-dosha/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>、洪水警報については<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kozui/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>も、それぞれ併せてご覧ください。</p>



<p>　最後まで読んでくださりありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-senjo202306/">線状降水帯～2023年6月の事例</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>積乱雲は嵐を呼ぶ</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/chishiki-sekiranun/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 11 Jun 2023 02:06:07 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[気象の基礎知識]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[積乱雲]]></category>
		<category><![CDATA[雷]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=609</guid>

					<description><![CDATA[<p>夏を代表する雲である積乱雲は、天気の急変と危険な気象現象を起こす元凶です。積乱雲について解説します。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-sekiranun/">積乱雲は嵐を呼ぶ</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　夏を象徴する雲といえば、入道雲。</p>



<p>　気象の世界では積乱雲と呼んでいます(普通の入道雲は雄大積雲で、金とこ状の構造を伴う場合のみ積乱雲と呼ぶという説明もあります)。</p>



<p>　もくもくと、空高く伸びていく姿は、雄大だと感じる人も多いでしょうが、<span class="marker-under-red"><span class="bold-red">天気の急変と危険な気象現象を起こす元凶</span></span>です。</p>



<p>　積乱雲について、解説します。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-2" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-2">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">夏に積乱雲ができやすいのは？</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">強雨＋雷＋突風の三点セット</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">「大気が不安定」が積乱雲の合図</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">夏に積乱雲ができやすいのは？</span></h2>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="682" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/df39c83fea33c11db1d0731dc5ddb0bd-1024x682.jpg" alt="積乱雲の写真(気象庁HP)" class="wp-image-610" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/df39c83fea33c11db1d0731dc5ddb0bd-1024x682.jpg 1024w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/df39c83fea33c11db1d0731dc5ddb0bd-300x200.jpg 300w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/df39c83fea33c11db1d0731dc5ddb0bd-768x512.jpg 768w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/df39c83fea33c11db1d0731dc5ddb0bd.jpg 1280w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">積乱雲の写真(気象庁HP)</figcaption></figure>



<p>　夏になると強い日射によって、気温が上がります。</p>



<p>　また、太平洋高気圧から噴き出す湿った南風が日本に吹き付けます。</p>



<p>　こうした<span class="red"><span class="marker-under-red">高温多湿の空気が山にぶつかるなどして上昇気流になると、高温の軽い空気はどんどん上昇して、上空十数キロに達する背の高い雲を作ります。</span></span></p>



<p>　これが<span class="bold-red">積乱雲</span>です。</p>



<p>　積乱雲は年中みられるのですが、8月から9月にかけては、地表の気温は依然として高いのに対し、上空には寒気が入ることが多くなり、積乱雲が発達しやすくなります。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">強雨＋雷＋突風の三点セット</span></h2>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="491" height="187" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/f52dd4407e7737439c6ae04ef9a9485c.png" alt="積乱雲のしくみ(防災科学研究所HPより)" class="wp-image-611" style="aspect-ratio:840/320" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/f52dd4407e7737439c6ae04ef9a9485c.png 491w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/06/f52dd4407e7737439c6ae04ef9a9485c-300x114.png 300w" sizes="(max-width: 491px) 100vw, 491px" /><figcaption class="wp-element-caption">積乱雲のしくみ(防災科学研究所HPより)</figcaption></figure>



<p>　イラストをご覧ください。<span class="bold"><span class="marker-under-red">積乱雲の中では上昇した水蒸気が急に冷やされ、氷の粒となって、重力の力で地面へ落ちてきます。</span></span></p>



<p>　この氷の粒は落ちていく途中でどんどん成長し、<span class="bold"><span class="marker-under-red">そのまま降ると雹（ひょう）に、途中で融けると強雨となります。</span></span></p>



<p>　また、<span class="bold"><span class="marker-under-red">この時発生する静電気が雷</span></span>で、大変危険な現象です。</p>



<p>　この降水の過程で、激しい下向きの空気の動きが起こり、地表に冷たい突風をもたらします。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">竜巻やダウンバーストなどの激しい風も積乱雲が原因です。</span></span></p>



<p>　積乱雲が発達した時には、強い雨と雷、突風だけでなく、雹や竜巻など危険な気象現象にも注意が必要です。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">「大気が不安定」が積乱雲の合図</span></h2>



<p>　積乱雲の水平方向の大きさは十数キロで、寿命も約一時間までと、気象現象としては時間・空間規模が小さく、予測が困難です。</p>



<p>　<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">雷注意報が出ていれば、また、「大気が不安定」と天気予報で言っていれば、積乱雲が発生しやすい状況です。</span></span></p>



<p>　雨雲の動きがわかるスマホアプリを使うと、1～2時間先までであれば、大体の予想はできます。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">雷鳴が聞こえれば、積乱雲がすぐ近くに接近しています。</span></span></p>



<p>　雷や突風で命を落とすこともあるので、野外での作業は休止して、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">直ちに頑丈な建物に避難</span></span>しましょう。</p>



<p>　積乱雲による強風や突風を知る方法は、<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kyofu/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>から。</p>



<p>　大気が不安定などの気象情報を知る方法は、<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-info/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>から。</p>



<p>　最後まで読んでくださりありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-sekiranun/">積乱雲は嵐を呼ぶ</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>土砂災害から身を守る</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/chishiki-dosha/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 08 Apr 2023 05:50:40 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[気象の基礎知識]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風]]></category>
		<category><![CDATA[土砂災害]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[警報]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=583</guid>

					<description><![CDATA[<p>土砂災害はどのような場所で起こりやすいか、身を守るべきポイントは何か、詳しく解説します。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-dosha/">土砂災害から身を守る</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　<strong><span class="marker-under"><span class="bold-red">2026年5月下旬から気象庁が発表する大雨関係の警報･注意報や「気象情報」が大幅に改訂されます。現在、改訂に合わせて記事の修正を予定しています。御注意ください。</span></span></strong></p>



<p>　土砂災害は、斜面や急傾斜の崖が崩れるがけ崩れや、大雨等により山や河川敷などの土砂や倒木等が水と一緒に急激に流れ下る土石流など、人命にかかる大きな被害を出す災害です。</p>



<p>　土砂災害の特徴は、前兆がつかみにくく、災害が短時間で発生して、人命に影響を与える大きな被害を出すことです。</p>



<p>　土砂災害から身を守るためには、日常からの注意や心構えが必要です。</p>



<p>　土砂災害はどのようなところでおこりやすいか、土砂災害から身を守るために注意すべきポイントは何か、説明します。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-3" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-3">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">土砂災害の種類と起こりやすい場所</a><ol><ol><li><a href="#toc2" tabindex="0">土砂災害の種類</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">土砂災害の起こりやすい場所</a><ol><li><a href="#toc4" tabindex="0">山岳地帯</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">急傾斜地</a></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">扇状地、川が谷から平野に出てくるところ</a></li><li><a href="#toc7" tabindex="0">造成地</a></li></ol></li><li><a href="#toc8" tabindex="0">土砂災害警戒区域・土砂災害特別警戒区域とは</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc9" tabindex="0">土砂災害の危険を伝える情報</a><ol><ol><li><a href="#toc10" tabindex="0">大雨警報(土砂災害)について</a></li><li><a href="#toc11" tabindex="0">土砂災害警戒情報について</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc12" tabindex="0">まとめ</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">土砂災害の種類と起こりやすい場所</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc2">土砂災害の種類</span></h4>



<p>　土砂災害には、斜面の地表に近い部分が、雨水の浸透等でゆるみ、突然、崩れ落ちる「がけ崩れ」、斜面の一部あるいは全部が地下水の影響と重力によってゆっくりと斜面下方に移動する「地すべり」、山腹や川底の石、土砂が長雨や集中豪雨によって一気に下流へと押し流される「土石流」があります。</p>



<p>　内閣府のHPで、土砂災害の種類について模式図で示されています(下図)。</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="450" height="442" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/04/5393414e691ffa18858c6f12f39dd5d3.png" alt="土砂災害の種類(国土交通省)" class="wp-image-585" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/04/5393414e691ffa18858c6f12f39dd5d3.png 450w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/04/5393414e691ffa18858c6f12f39dd5d3-300x295.png 300w" sizes="(max-width: 450px) 100vw, 450px" /><figcaption class="wp-element-caption">土砂災害の種類(国土交通省)</figcaption></figure>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc3">土砂災害の起こりやすい場所</span></h4>



<p><span class="bold"><span class="marker-under-red">土砂災害が発生しやすい場所</span></span>として、代表的なものは次のとおりです。<br></p>



<h5 class="wp-block-heading"><span id="toc4">山岳地帯</span></h5>



<p>大雨などによって山崩れが発生します。沢や樹木の少ない山間部では土石流の危険が大きくなります。</p>



<h5 class="wp-block-heading"><span id="toc5">急傾斜地</span></h5>



<p>急傾斜地では崖崩れに注意が必要です。崖崩れは、豪雨等によって突然起こることが多いので、早めの避難に心がけましょう。</p>



<h5 class="wp-block-heading"><span id="toc6">扇状地、川が谷から平野に出てくるところ</span></h5>



<p>山間部の大雨によって山崩れが起こると、狭い谷が急に平地に出てくるところで、土石流となって直撃し、大きな被害となることがあります。</p>



<p>このような土砂が堆積してできた地形が扇状地で、今は安定していても、潜在的に土石流の危険がある地域であるといえます。</p>



<h5 class="wp-block-heading"><span id="toc7">造成地</span></h5>



<p>盛土地では、地質・地形が不安定なので、大雨が降ると地盤がゆるみ崩れる危険があります。住宅地で大規模な土砂災害が起こるときには、こうした盛土地の崩壊が引き金となることが多くあります。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc8">土砂災害警戒区域・土砂災害特別警戒区域とは</span></h4>



<p>　以上のように、土砂災害については、起こりやすい地形があるのですが、より詳しく土砂災害の危険性がわかるのは、<strong><span class="marker-under-red"><span class="bold-red">土砂災害警戒区域</span></span></strong>や<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">土砂災害特別警戒区域</span></span>(以下、「土砂災害警戒区域等」という)です。</p>



<p>　<span class="marker-under-red"><span class="bold">土砂災害警戒区域等</span>とは、法律＊に基づいて、<span class="bold">都道府県があらかじめ土砂災害の危険性のある区域を指定しているもの</span></span>です。</p>



<p>　　＊土砂災害警戒区域等における土砂災害防止対策の推進に関する法律(土砂災害防止法)</p>



<p>　都道府県においては、様々な調査やこれまでの災害の状況を元に、こうした地域を指定し、防災への活用や被害防止対策を実施しています。</p>



<p>　<span class="marker-under-red">土砂災害に備えるためには、まずは<span class="bold">市町村のハザードマップ</span>を見て、<span class="bold">自分の住居や農地が土砂災害警戒区域等に指定されているかどうか、確認しておく</span>ことが必要です。</span></p>



<p>　<a href="https://disaportal.gsi.go.jp/">国土交通省のHP<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>からも確認することができます。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc9">土砂災害の危険を伝える情報</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc10">大雨警報(土砂災害)について</span></h4>



<p>　別稿でもご説明しましたが、<span class="marker-under-red">大雨警報には、大雨警報(浸水害)と<span class="bold-red">大雨警報(土砂災害)</span>の2種類があります。</span></p>



<p>　大雨警報(土砂災害)は、単位時間当たり雨量や降り始めからの総雨量ではなく、<span class="marker-under-red"><span class="bold">土砂災害の危険性に直結する土壌の水分量(土壌雨量指数)をもとに発表される</span></span>ものだということを知っておいてください。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">大雨警報(土砂災害)は、警戒レベル3(高齢者等避難)に相当</span></span>するものですので、特に<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">土砂災害警戒区域などでは、弱者の避難を開始</span></span>してください。</p>



<p>　なお、タンクモデルや発表基準など、詳しくは別稿(<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>)をご覧ください。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc11">土砂災害警戒情報について</span></h4>



<p>　<span class="marker-under-red"><span class="bold-red">土砂災害警戒情報</span>は、大雨警報（土砂災害）の発表後、<span class="bold-red">命に危険を及ぼす土砂災害がいつ発生してもおかしくない状況</span>となったときに、市町村長の避難指示の発令判断や住民の自主避難の判断を支援するよう、<span class="bold"><span class="bold-red">対象となる市町村を特定して警戒を呼びかける情報</span></span></span>で、都道府県と気象庁が共同で発表しています(気象庁HPより)。</p>



<p>　具体的には、過去に発生した土砂災害の調査結果をもとに、「<span class="bold">この基準を超えると</span>、過去の重大な土砂災害の発生時に匹敵する極めて危険な状況となり、この段階では<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">命に危険が及ぶような土砂災害がすでに発生していてもおかしくない」という基準</span></span>を設定し、<span class="bold"><span class="marker-under-red">２時間先までに基準に到達すると予測されたとき、発表</span></span>されるものです。</p>



<p>　土砂災害警戒情報は市町村単位で出されますが、気象庁HPなどで見ることができる<span class="bold"><span class="marker-under-red">「土砂キキクル」</span></span>では、1kmメッシュで土砂災害の危険度を表示しており、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">自分の住む地域が紫色(レベル4相当)の表示になっていれば、速やかな避難が必要</span></span>です。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">土砂災害警戒情報は、危険な場所からの避難が必要な警戒レベル４に相当し、相前後して自治体からの避難指示が発表されることもよくあります。</span></span></p>



<p>　土砂災害警戒情報は、「あと2時間で土砂災害が起こる危険がある」情報ととらえ、すぐに行動を起こすようにしましょう(きっと激しい雨が降っているか、間もなく降るはずです)。</p>



<p>　特に、土砂災害警戒区域では、速やかに避難してください。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc12">まとめ</span></h2>



<p>　土砂災害は生き埋めになったり、土石流に流されたりといった直接人命を奪う恐ろしい災害です。</p>



<p>　また、家屋や農地にも大きな被害を与え、復旧にも多大な時間と労力を必要とします。</p>



<p>　強雨から逃れることはできず、また、土砂災害警戒区域への対策工事もなかなか進まない中で、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">事前準備と迅速な情報収集で、少なくともご自分の命を守ることに徹していただくしかありません。</span></span></p>



<p>　この解説が少しでも皆さんの事前準備や災害対応に役立てば幸いです。</p>



<p>　大雨警報全般については<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>を、農業分野での大雨対策については<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-ooame/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>もご覧ください。</p>



<p>　最後まで読んでいただきありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-dosha/">土砂災害から身を守る</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>洪水警報を知る</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kozui/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 21 Mar 2023 06:06:13 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[気象の基礎知識]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[指定河川]]></category>
		<category><![CDATA[洪水]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=570</guid>

					<description><![CDATA[<p>洪水警報は何をもとに発表されるのか。流域雨量指数や指定河川洪水予報とは何か。洪水警報が出たらどう対応するのか、解説します。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kozui/">洪水警報を知る</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　<strong><span class="marker-under"><span class="bold-red">2026年5月下旬から気象庁が発表する大雨関係の警報･注意報や「気象情報」が大幅に改訂されます。現在、改訂に合わせて記事の修正を予定しています。御注意ください。</span></span></strong></p>



<p>　洪水は、大雨等により川の水が堤防を乗り越えたり、あるいは堤防が決壊したりして、河道以外のところへあふれて起こる災害です。</p>



<p>　川を溢れた水は、住宅地や田畑を水浸しにするだけではなく、時には人家を水没させ、多くの犠牲を伴う恐ろしい災害です。</p>



<p>　洪水は、被害を受けた場所の近くに降った雨に加え、上流からの雨が加わり、河川の堤防が持ちこたえられなくなって発生します。</p>



<p>　洪水警報はどのような時に発表されるのか、指定河川洪水予報とは何か、洪水に関する情報を早めに知り、防災に役立てる方法について、説明します。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-4" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-4">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">洪水警報と大雨警報(浸水害)の違い</a><ol><ol><li><a href="#toc2" tabindex="0">洪水と浸水の違い</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">洪水警報は大雨警報(浸水害)とどう違うか</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">洪水警報の発表基準はどうなっているのか</a><ol><ol><li><a href="#toc5" tabindex="0">流域雨量指数による基準</a></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">複合基準</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc7" tabindex="0">指定河川洪水予報とは</a><ol><ol><li><a href="#toc8" tabindex="0">指定河川とは何か</a></li><li><a href="#toc9" tabindex="0">指定河川洪水予報と気象庁の洪水警報の関係</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc10" tabindex="0">洪水から身を守るためには</a></li><li><a href="#toc11" tabindex="0">まとめ</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">洪水警報と大雨警報(浸水害)の違い</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc2">洪水と浸水の違い</span></h4>



<p>　気象用語としての洪水は、河川の水位や流量が異常に増大することにより、平常の河道から河川敷内に水があふれること、及び、堤防等から河川敷の外側に水があふれることとされています。</p>



<p>　即ち、洪水とは、河川の水が本来の川からあふれて周辺に流れ出すことを言います。</p>



<p>　一方、浸水とは、降った雨の量が多くて、排水することができず、本来水のないところが水につかることを言います。</p>



<p>　どちらも見た目は同じような現象ですが、洪水の原因となるのは川からあふれた水で、浸水の原因となるのは、その土地に降ってきた雨そのものです。</p>



<p>　従って、洪水の時には、その場所に降った雨だけでなく、川の上流にどの程度雨が降るかが重要なポイントとなります。</p>



<p>　極端な話ですが、上流に大雨が降ったことにより川が増水し、一滴も雨が降っていない下流で降水を起こすこともあります。</p>



<p>　融雪期に高温で山中の雪が一度に融け、下流の川があふれる融雪洪水といった現象も実際に起こります。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc3">洪水警報は大雨警報(浸水害)とどう違うか</span></h4>



<p>　先に述べたように、洪水は川の水が引き起こすものですので、洪水警報は川の水量・水位が基準となっています。</p>



<p>　気象庁が出す洪水警報は、川の水位やそれを指数化したものなど、地域に応じていくつかの基準を設け、そのいずれかが基準に達した場合に発表しています。</p>



<p>　一方、大雨警報(浸水害)は、その地域に降った雨がどれだけ流出せずに地表に残るかを示した表面雨量指数に基づいて、発表されています。</p>



<p>　表面雨量指数は、基本的に直接その地域に降った雨をタンクモデルで計算し、指数化したものですので、上流の雨は関係しません。</p>



<p>　川の水位が上がれば、それだけ雨が流出しにくくなり、浸水の可能性が高まるのですが、こうした要素による浸水は、洪水警報の発表基準に含まれます。</p>



<p>　以上のことから、洪水警報はその地域を含む川の流域全体の雨量が関係するのに対し、大雨警報(浸水害)はその地域の雨量を基本に発表されると考えていいでしょう。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">洪水警報の発表基準はどうなっているのか</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc5">流域雨量指数による基準</span></h4>



<p>　洪水警報を発表する基準にはいくつかあります。</p>



<p>　まず、気象庁が独自で出している基準として、流域雨量指数があります。</p>



<p>　これは、全国約20,000の河川を対象に、流域を1kmメッシュに分け、降った雨が河川に流れ出し、河川に沿って流れ下る量を求め、それを指数化したものです。</p>



<p>この指数を対象河川の警報発表基準と比較することにより、洪水警報として発表されています。</p>



<figure class="wp-block-image size-full is-resized"><img loading="lazy" decoding="async" width="730" height="766" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/4f2599799c3ff7a8973c3427593c1ee9.png" alt="流域雨量指数の算出方法の概念図" class="wp-image-571" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/4f2599799c3ff7a8973c3427593c1ee9.png 730w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/4f2599799c3ff7a8973c3427593c1ee9-286x300.png 286w" sizes="(max-width: 730px) 100vw, 730px" /><figcaption class="wp-element-caption">流域雨量指数の算出方法(気象庁HPより)</figcaption></figure>



<p>　流域雨量計数の算出には、他の雨量関係の指数と同じように、タンクモデルが使われています。</p>



<p>　雨は地上に降ると、一部は地表から流れ、また一部はいったん土の中にしみ込んだ後、表層や地下水として流れていきます。</p>



<p>　これを穴の開いたタンクに水が蓄えられるモデルに当てはめ、どれだけの水量が溜まるか、どれだけの水量が河川へ流出するかを計算で導きます。</p>



<p>　これが川に流れた時に、どれだけの時間をかけて下流に到達するかも計算し、ある時間のその地点の川の流量を指数化したものを流域雨量指数としているのです。</p>



<p>　これを図示した気象庁の解説図は下記のとおりです。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="541" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/fc9e578ddcf453d3b2ee96bd61b8a92e-1024x541.png" alt="流域雨量指数で用いるタンクモデルと算出方法" class="wp-image-572" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/fc9e578ddcf453d3b2ee96bd61b8a92e-1024x541.png 1024w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/fc9e578ddcf453d3b2ee96bd61b8a92e-300x158.png 300w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/fc9e578ddcf453d3b2ee96bd61b8a92e-768x406.png 768w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/fc9e578ddcf453d3b2ee96bd61b8a92e-1536x811.png 1536w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/fc9e578ddcf453d3b2ee96bd61b8a92e.png 1640w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">流域雨量指数で用いるタンクモデルと算出方法(気象庁HPより)</figcaption></figure>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc6">複合基準</span></h4>



<p>　流域雨量指数による基準は、河川の流域の雨量をもとにしていますが、現実には、河川の増水により、降った雨が排水できず浸水することも多く見られます。</p>



<p>　こうした浸水を内水氾濫(はんらん)とよんでいます。</p>



<p>　このため、洪水注意報の発表基準には、流域雨量指数と浸水に関わる表面雨量指数の両方を加味した複合基準というのが設けられています。</p>



<p>　例えば、市町村別の洪水警報の発表基準表で、「〇〇川（8,10）」という表記になっているものがそれです。</p>



<p>　これは、〇〇川において、表面雨量指数が8以上で、流域雨量指数が10以上となった場合は、洪水警報の発表基準に到達しているということを示しています。</p>



<p>　こうした基準を設けることにより、表面雨量指数だけで判断しづらい内水氾濫を早めに察知し、警報の発表につなげているのです。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc7">指定河川洪水予報とは</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc8">指定河川とは何か</span></h4>



<p>　指定河川とは、河川の増水や氾濫などに対する水防活動の判断や住民の避難行動の参考となるように、気象庁が国土交通省または都道府県の機関と共同して、区間を決めて水位または流量を示した洪水の予報を行っている河川のことです。</p>



<p>　現在、国土交通省が管理する109水系と、都道府県が管理する66水系について、洪水の予報が行われています。</p>



<p>　気象庁のHPに示されている指定河川の地図は<a href="https://www.jma.go.jp/jma/kishou/know/bosai/flood-map.pdf">こちら<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>。</p>



<p>　これらの河川について、洪水の恐れがあるときには、気象庁と国土交通省または都道府県が共同して、指定河川洪水予報というものが発表されます。</p>



<p>指定河川洪水予報には、氾濫注意情報、氾濫警戒情報、氾濫危険情報、氾濫発生情報の4つがあり、河川名を付して「○○川氾濫注意情報」「△△川氾濫警戒情報」のように発表されます。</p>



<p>　各レベルの予報内容については、下表をご覧ください。</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="930" height="738" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/d6c4c4aab72cc50c56005e8155432e91.png" alt="指定河川洪水予報と警戒水準の説明図" class="wp-image-573" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/d6c4c4aab72cc50c56005e8155432e91.png 930w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/d6c4c4aab72cc50c56005e8155432e91-300x238.png 300w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/d6c4c4aab72cc50c56005e8155432e91-768x609.png 768w" sizes="(max-width: 930px) 100vw, 930px" /><figcaption class="wp-element-caption">指定河川洪水予報の解説図(気象庁HPより）</figcaption></figure>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc9">指定河川洪水予報と気象庁の洪水警報の関係</span></h4>



<p>　指定河川においては、各河川に設けられた水位観測所ごとに、氾濫注意水位、避難判断水位、氾濫危険水位がそれぞれ定められています。</p>



<p>　先の表に示したように、氾濫注意水位は洪水注意報に相当し、避難判断水位は洪水警報に相当します。</p>



<p>　気象庁においては、基本的に流域雨量指数や複合基準をもとに洪水注意報・警報を発表していますが、同時にこうした指定河川洪水予報も判断材料に加えて、より迅速な注意報・警報の発表を行っています。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc10">洪水から身を守るためには</span></h2>



<p>　洪水注意報は黄色(注意を高める)、洪水警報は赤色(高齢者等避難)のレベルとされています。</p>



<p>　しかし、最近では線状降水帯による雨などのように、短時間で急激に河川の水位が上がることも少なくありません。</p>



<p>　その土地の傾斜や排水の状況、洪水をもたらす川の状況により一概には言えませんが、ハザードマップで浸水の恐れを示されている地域では、早め早めの情報収集により、洪水に備えてください。</p>



<p>　また、場合によっては、垂直避難(2階以上への避難)についても検討しておいてください。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc11">まとめ</span></h2>



<p>　洪水警報について、その発表基準や指定河川洪水予報との関係、警報をどのように非難に結び付けるかについて、説明しました。</p>



<p>　洪水の恐ろしいところは、その場所の雨がそれほどでなくても、上流の雨により思わぬ被害が出ることがあり、気が付いた時には手遅れということになりかねないところです。</p>



<p>　梅雨時や台風時には、同じ流域の上流でどのくらい雨が降っているか、常に注意するようにし、洪水警報の発表にも気を配っておきましょう。</p>



<p>　大雨警報の解説は<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>。</p>



<p>　農業分野での大雨対策(洪水対策を含む)は<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-ooame/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>をご覧ください。</p>



<p>　最後までお読みいただきありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kozui/">洪水警報を知る</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>大雨警報には2種類ある</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 19 Mar 2023 05:12:59 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[気象の基礎知識]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風]]></category>
		<category><![CDATA[タンクモデル]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[警報]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=553</guid>

					<description><![CDATA[<p>大雨警報には土砂災害と浸水害の2種類あります。発表基準になる指数はどのように導き出すのか。発表時の注意点についても説明します。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/">大雨警報には2種類ある</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　<strong><span class="marker-under"><span class="bold-red">2026年5月下旬から気象庁が発表する大雨関係の警報･注意報や「気象情報」が大幅に改訂されます。現在、改訂に合わせて記事の修正を予定しています。御注意ください。</span></span></strong></p>



<p>　夏から秋にかけて、梅雨前線や台風によって災害が発生しそうな大雨が予想されると、大雨警報が発表されます。</p>



<p>　しかし、実は<span class="bold"><span class="marker-under-red">大雨警報には2種類あって、防災上の注意点も若干違い</span></span>ます。</p>



<p>　この記事では、２つの大雨警報の違い、発表基準と、防災上の注意点について説明します。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-5" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-5">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">大雨警報(土砂災害)と大雨警報(浸水害)</a></li><li><a href="#toc2" tabindex="0">大雨警報の発表基準は雨量ではない</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">大雨警報(土砂災害)のタンクモデルとは</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">大雨警報(浸水害)のタンクモデルとは</a></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">2種類の警報で対応は変わるか</a></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">まとめ</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">大雨警報(土砂災害)と大雨警報(浸水害)</span></h2>



<p>　大雨警報には、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">大雨警報(土砂災害)と大雨警報(浸水害)の2種類</span></span>があります。</p>



<p>　このうち、<span class="bold-red">大雨警報(土砂災害)</span>とは、雨がたくさん降ることにより、<span class="bold"><span class="marker-under-red">がけ崩れや土石流などが起こる危険性が高いところに出される</span></span>ものです。</p>



<p>　一方、<span class="bold-red">大雨警報(浸水害)</span>は、雨がたくさん降ることで、<span class="bold"><span class="marker-under-red">下水や排水路による排水が追いつかなくなり、浸水する危険性が高い時に出されます</span></span>。</p>



<p>　いずれも大雨が原因でおこる災害に対する注意喚起で出されるもので、両方が同時に発表されていることもよくあるのですが、厳密にいえば、別の基準で発表されているものです。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc2">大雨警報の発表基準は雨量ではない</span></h2>



<p>　以前は、大雨警報の発表基準に直接その地域に降った雨量の値が用いられていました。</p>



<p>　しかし、実際に土砂災害を起こした事例を見ると、大雨が降って一度やみ、しばらくしてまた降り出してから短い時間で災害が起こる事例が多くありました。</p>



<p>　それは、先に降った雨の水が斜面等に多量に含まれていたため、少しの雨でも土砂崩れの基準に達したからです。</p>



<p>　同じ理由で、浸水を起こした事例でも、土の中に水がたくさん含まれていたり、排水路の水位が高かったりしたため、少しの雨でも浸水となることがありました。</p>



<p>　そのため、<span class="bold"><span class="marker-under-red">現在では大雨警報の基準は、直接的な雨量ではなく、水が土の中にどれだけ含まれているか、また、水がどれだけ地表面に残っているかを示す「指数」が用いられています。</span></span></p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc3">大雨警報(土砂災害)のタンクモデルとは</span></h2>



<p>　では、こうした指数はどのように算出するのでしょうか。</p>



<p>　雨が地上に降ると、一部は地表から流れ、また一部はいったん土の中にしみ込んだ後、表層や地下水として流れていきます。</p>



<p>　これを<span class="marker-under-red">穴の開いたタンクに水が蓄えられるモデルに当てはめ、どれだけの水量が溜まるかを計算で導きます</span>。</p>



<p>　これを<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">タンクモデル</span></span>といいます。</p>



<p>　タンクモデルを示した気象庁の概念図を下に乗せました。</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="700" height="344" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/e81282373a6c606b4f3f3b866a02789a.png" alt="大雨警報(土砂災害)のタンクモデルの模式図" class="wp-image-554" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/e81282373a6c606b4f3f3b866a02789a.png 700w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/e81282373a6c606b4f3f3b866a02789a-300x147.png 300w" sizes="(max-width: 700px) 100vw, 700px" /><figcaption class="wp-element-caption">土壌雨量指数のタンクモデル(気象庁HPから)</figcaption></figure>



<p>　10分ごとの雨がタンクに入り、各タンクからの10分ごとの流出量を数的モデルで計算して、タンクのトータルの貯水量(=指数)が決まります。</p>



<p>　この数字が、その時点での<span class="bold"><span class="marker-under-red">土壌に蓄えられた水の量に該当する指数</span></span>で、これを<span class="bold-red">土壌雨量指数</span>と呼んでいます。</p>



<p>　土壌雨量指数は、全国一律のパラメータ(変数)を用いているため、植生や地質などは考慮されていません。</p>



<p>　植生や地質については、<span class="bold"><span class="marker-under-red">市町村ごとに警報を出す基準となる土壌雨量指数を定める</span></span>ことで、対応しているのです。</p>



<p>　例えば、過去何度か大きな土砂災害が発生している広島市安佐北区では115、近くの東広島市では153など、<span class="bold"><span class="marker-under-red">市町村ごとに過去の災害事例をもとに、細かく決めてあります</span></span>。</p>



<p>　また、平野部の市町村では、土砂災害の警報を出すことがないことから、基準となる土壌雨量指数を定めていないところもあります(大阪市など)。</p>



<p>　皆さんも<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">地元の市町村の警報発表基準を一度見ておいてください</span></span>(気象庁HPの各市町村の警報注意報発表基準から見ることができます)。</p>



<p>　気象庁の警報や注意報の発表基準を見るには、<a href="https://www.jma.go.jp/jma/kishou/know/kijun/index.html">こちら<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>から。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">大雨警報(浸水害)のタンクモデルとは</span></h2>



<p>　大雨警報(浸水害)の発表基準にも同じようなタンクモデルによる指数が用いられています。</p>



<p>　しかし、<span class="marker-under-red">浸水害の場合は、地表の条件がコンクリートに覆われた都市部と、畑や産地の多い非都市部で条件がかなり違うので、工夫が必要</span>です。</p>



<p>　気象庁では<span class="bold"><span class="marker-under-red">都市部では地中への浸透の少ないモデルを、非都市部では地中への浸透の多いモデルを用いています。</span></span></p>



<p>　そして、都市化率により、これらのモデルを組み合わせています。</p>



<p>　さらに、傾斜の急なところでは雨が流出しやすい(たまりにくい)ことを考慮して、<span class="bold"><span class="marker-under-red">地形補正係数をタンク流出量に乗じて計算</span></span>しています。</p>



<p>　このようにして計算された指数を<span class="bold-red">表面雨量指数</span>と呼んでいます。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">同じ雨量であれば、一般に都市の方が農村よりも、平坦地のほうが丘陵地よりも数値が高くなります</span></span>。</p>



<p>　表面雨量指数の算定方法を示した気象庁の図を示します。</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img loading="lazy" decoding="async" width="1024" height="451" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/7a9463604a5a2644c20ffce908a8746f-1024x451.png" alt="大雨警報(浸水害)のタンクモデルの模式図" class="wp-image-555" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/7a9463604a5a2644c20ffce908a8746f-1024x451.png 1024w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/7a9463604a5a2644c20ffce908a8746f-300x132.png 300w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/7a9463604a5a2644c20ffce908a8746f-768x338.png 768w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/7a9463604a5a2644c20ffce908a8746f-1536x677.png 1536w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/7a9463604a5a2644c20ffce908a8746f.png 1852w" sizes="(max-width: 1024px) 100vw, 1024px" /><figcaption class="wp-element-caption">表面雨量指数のタンクモデル(気象庁HPより)</figcaption></figure>



<p>　大雨警報(浸水害)の発表基準は、<span class="bold"><span class="marker-under-red">表面雨量指数で表されていますが、こちらも市町村ごとに細かく決まっており、下水道の整備水準なども考慮されたもの</span></span>となっています。</p>



<p>　例えば平坦部でほぼ全域が都市の大阪市では15、丘陵地や農地が多い山麓部の大阪府羽曳野市では20となっています。</p>



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">2種類の警報で対応は変わるか</span></h2>



<p>　このように大雨警報には2種類あり、発表基準もそれぞれ異なります。</p>



<p>　では、警報が発表されたとき、私たちはどうすればいいでしょうか。</p>



<p>　まずは、自分の家、あるいは農地のある所をハザードマップで見てください。</p>



<p>　<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">土砂災害警戒区域や土砂災害特別警戒区域に入っている場合は、まずは土砂災害への心構えをするべきで、大雨警報(土砂災害)の発表に十分ご注意</span></span>ください。</p>



<p>　こういう地域は、早目に避難指示が出ることが多いですが、必要があれば、避難指示を待たずに非難することも必要と思われます。</p>



<p>　また、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">浸水想定区域に入っている地域では、当然ながら、大雨警報(浸水害)への注意が必要</span></span>です。</p>



<p>　しかし、こうした地域では、<span class="bold"><span class="marker-under-red">上流の雨による河川のはんらんで被害が出ることも多いので、併せて洪水警報への注意も高めておいて</span></span>ください。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">たいていの場合は、大雨警報(土砂災害)と大雨警報(浸水害)は同時か、相前後して発表されます。</span></span></p>



<p>　しかし、どちらかしか出なかった場合、自分が関係するのはどちらか、事前に調べたうえで、的確な対応をとることが必要です。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc6">まとめ</span></h2>



<p>　2種類の大雨警報について、その特徴と発表基準、対処についてまとめてみました。</p>



<p>　行政は、その責務として高齢者等避難や避難指示を出しますが、適切なタイミングで必要な地域に絞って出すので至難の業です。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">特に災害弱者の方は、早目早目の情報収集を心がけ、早めに避難などの対応をとるよう、日ごろから心がけておきましょう</span></span>。</p>



<p>　大雨警報がどんなときに出されるかは、<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-ooame/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>もご覧ください。</p>



<p>　また、雨や風の強さを表す言葉については、<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kazeame/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>をご覧ください。</p>



<p>　最後まで読んでいただきありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-ooame-keiho/">大雨警報には2種類ある</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>大雨の事前準備、事後対策</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/bosai-ooame/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 18 Mar 2023 08:50:26 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[農家の防災]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風対策]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[対策]]></category>
		<category><![CDATA[農業]]></category>
		<category><![CDATA[防災]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=547</guid>

					<description><![CDATA[<p>大雨の兆候を予報からどのように知り、事前にどんな準備を行うか。また、万一冠水などの被害を受けたときはどうするか。対策を解説します。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-ooame/">大雨の事前準備、事後対策</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　農業にとって、水は光、土と並んで重要な生産基盤です。</p>



<p>　水がなければ作物は育つことができません。</p>



<p>　しかし、一方で、大雨によって畑が冠水すると、ほとんどの作物で何らかの障害が出、枯死してしまうこともあります。</p>



<p>　もちろん、堤防の決壊など、どうしようもない洪水による場合は、なかなか被害を免れることはできません。</p>



<p>　しかしながら、事前にある程度雨を予知できれば、自分の畑の作物をある程度冠水から守ることは可能です。</p>



<p>　この記事では、<span class="bold"><span class="marker-under-red">大雨の兆候を予報からどのように知るか、事前対策としてどのようなことを行うとよいか</span></span>について、説明します。</p>



<p>　また、冠水などの被害にあったときに必要な事後対策についても、触れていますので、万一の際には参考にしてください。</p>



<p>　なお、台風については<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-taifu/">基礎知識<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>と<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-taifu/">防災情報の活用<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>を別途解説していますので、そちらも参考にしてください。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-6" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-6">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">大雨はどんなときに降るか</a><ol><ol><li><a href="#toc2" tabindex="0">大雨注意報はいつ発表されているか</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">大雨警報級の雨を予知するには</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">大雨の事前準備</a><ol><ol><li><a href="#toc5" tabindex="0">水田で水稲作付け中の場合</a></li><li><a href="#toc6" tabindex="0">畑作物(果樹を除く)を露地ほ場で栽培している場合</a></li><li><a href="#toc7" tabindex="0">果樹園や傾斜畑の場合</a></li><li><a href="#toc8" tabindex="0">施設の場合</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc9" tabindex="0">大雨の事後対策</a><ol><ol><li><a href="#toc10" tabindex="0">水稲の場合</a></li><li><a href="#toc11" tabindex="0">畑作物(果樹を除く)を露地ほ場で栽培している場合(傾斜畑含む)</a></li><li><a href="#toc12" tabindex="0">果樹園の場合</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc13" tabindex="0">まとめ</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">大雨はどんなときに降るか</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc2">大雨注意報はいつ発表されているか</span></h4>



<p>　気象庁のデータによれば、1年の中で<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">大雨注意報・警報・特別警報の8割以上は、夏(6～8月)と秋(9～11月)に発表されています。</span></span></p>



<p>　ということから、<span class="bold"><span class="marker-under-red">原因となっている気象現象は、台風、梅雨または秋雨前線が中心</span></span>と考えられます。</p>



<p>　また、近年増えてきている、<span class="bold"><span class="marker-under-red">線状降水帯など積乱雲による突発的な雨も、主として夏から秋に発生しています</span></span>。</p>



<p>　まずは、<span class="marker-under-red">この時期の天候の変化に注意</span>しておくことが必要でしょう。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc3">大雨警報級の雨を予知するには</span></h4>



<p>　梅雨末期や台風シーズンには、ほぼ毎年のように大雨警報が発表されるクラスの大雨に見舞われます。</p>



<p>　こうした雨を事前に知っておくにはどうすればいいでしょうか。</p>



<p>　5日先までの進路を気象庁が予報している台風の場合は、かなり早くから、いつ頃最接近し、どのようなことが想定されるか、想像がつきます。</p>



<p>　ですが、梅雨前線が北上してきて大雨が降る場合や、大気が不安定な状況で積乱雲が発生する場合などは、天気予報では、通常前日にならないと解説してくれません。</p>



<p>　こういう時に参考になるのが、<a href="https://www.jma.go.jp/jma/menu/menuflash.html">気象庁HP<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>の「<span class="bold-red">早期注意情報(警報級の可能性)</span>」です。</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><img loading="lazy" decoding="async" width="1011" height="743" src="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/43b7d80506d45b6da82da519d05d257b.jpg" alt="早期警戒情報の見方" class="wp-image-549" srcset="https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/43b7d80506d45b6da82da519d05d257b.jpg 1011w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/43b7d80506d45b6da82da519d05d257b-300x220.jpg 300w, https://www.agriweather-jp.com/wp-content/uploads/2023/03/43b7d80506d45b6da82da519d05d257b-768x564.jpg 768w" sizes="(max-width: 1011px) 100vw, 1011px" /><figcaption class="wp-element-caption">早期警戒情報の見方(気象庁HPより)</figcaption></figure>



<p>　この情報は、当日から5日以内に、大雨、大雪、暴風、波浪、高潮の警報が発表される可能性を府県別に表したもので、<span class="bold"><span class="marker-under-red">各県の警報・注意報のページで見ることができます</span></span>。</p>



<p>　[高]は警報が発表される可能性が高く、[中]は警報級の事象が起こる可能性があることを示し、それぞれ濃い赤と薄い赤で占めされます。</p>



<p>　2023年3月から<span class="marker-under-red">日本地図で全国一覧が提供されるようになり、さらに使い勝手が良くなりました</span>。</p>



<p>　シビアウェザーが予想されるときは、早目にこのページを見ることを頭に置いておいてください。</p>



<p>　もちろん、「<span class="bold-red">気象情報</span>」のページも合わせてみてください。</p>



<p>　気象情報については、<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-info/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>もご覧ください。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc4">大雨の事前準備</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc5">水田で水稲作付け中の場合</span></h4>



<p>　水稲は基本的に冠水には強い作物です。</p>



<p>　土砂や流木などが流入しなければ、活着した苗であれば、水没に近い状態でも復活することは可能です。</p>



<p>　ですが、病害虫の発生などを考えると、水没させないことが最善の策です。</p>



<p>　そのためには、<span class="bold"><span class="marker-under-red">事前に排水路の詰まり等の点検・補修を行い、冠浸水時の速やかな排水に備えておくことが一番</span></span>です。</p>



<p>　また、強い雨によって<span class="bold"><span class="marker-under-red">あぜが崩れたりしないよう、事前にチェックしておく</span></span>ことも大切です。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc6">畑作物(果樹を除く)を露地ほ場で栽培している場合</span></h4>



<p>　種類によって冠水に対しての耐性に違いはありますが、大豆や野菜、花き類は一般に冠水には弱く、排水に努める必要があります。</p>



<p>　暗渠などがあれば別ですが、通常はやはり排水対策を第一に考える必要があります。</p>



<p>　そのため、まず<span class="bold"><span class="marker-under-red">排水路の点検をしっかりしておきましょう</span></span>。</p>



<p>　また、<span class="bold"><span class="marker-under-red">畝間を深くし、溝を切って、水が自然に流れるようにしておく</span></span>ことも大切です。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc7">果樹園や傾斜畑の場合</span></h4>



<p>　まず、他の作物同様に、<span class="bold"><span class="marker-under-red">ほ場内の冠水を防止するために排水溝などの点検を行い</span></span>、すみやかに雨水を排水できるようにすることが必要です。</p>



<p>　<span class="marker-under-red">水が溜まりやすい場所があるようなら、排水用の溝を作っておきましょう</span>。</p>



<p>　また、地盤が弱いほ場や、人家に近いほ場では、<span class="bold"><span class="marker-under-red">土砂流亡を防止するために、土のうや杭によるほ場の補強を行っておく</span></span>ことも必要です。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc8">施設の場合</span></h4>



<p>　施設の立っている場所が、冠水や浸水の恐れのあるところでは、<span class="bold"><span class="marker-under-red">施設やほ場周辺の点検を行うとともに、排水路の清掃・点検を行いましょう。</span></span></p>



<p>　また、<span class="marker-under-red">天窓自動開閉装置等により、不用意に天窓や換気口が開閉しないように、スイッチを手動に切り替えるなどの措置をとっておきましょう。</span></p>



<p>　さらに、<span class="bold"><span class="marker-under-red">施設での漏電やショートが起こらないよう、防水関係の点検を行う</span></span>とともに、必要に応じて発電機を用意しておくことも有効です。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc9">大雨の事後対策</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc10">水稲の場合</span></h4>



<p>　まず、当然のことながら、浸・冠水したほ場はできるだけ早く排水することが第一です。</p>



<p>　そののち、<span class="bold"><span class="marker-under-red">動噴などを用いて、葉に付着した泥土を退水後できるだけ早く洗い、取り除いて</span></span>、光合成の回復を図ります。</p>



<p>　また、冠水後は、<span class="marker-under-red"><span class="bold">いもち病、白葉枯病などが発生しやすいので、予防的に農薬を散布しておいたほうがいい</span></span>でしょう。</p>



<p>　但し、この場合は、粒剤の散布では効果が劣るので注意してください。</p>



<p>　台風などの潅水により、収穫直前の水稲で、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">稲体の倒伏や穂発芽の発生などにより品質の低下が懸念される場合には、可能な限り速やかに収穫作業を開始する</span></span>ことが必要です。</p>



<p>　もし、水稲が倒伏しているようなときは、冠水しないように株起こしを行っておきましょう。</p>



<p>　特に、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">登熟の進んだ水稲では、穂が水没したり、株が倒伏した状態が長く続くと、穂発芽や稔実歩合、玄米の品質を著しく低下させるので、速やかな排水と株起こしを行ってください</span></span>。</p>



<p>　<span class="marker-under-red">被害籾については、仕分けを行い</span>、乾燥、調製作業を実施するようにしましょう。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc11">畑作物(果樹を除く)を露地ほ場で栽培している場合(傾斜畑含む)</span></h4>



<p>　他と同様、うね間に長時間滞水しないように<span class="bold"><span class="marker-under-red">速やかに排水に努め、湿害を防ぎます</span></span>。</p>



<p>　株元が露出したり土壌が固結した場合は天候の回復を待って株元への土寄せを行い、土を柔らかくしましょう。</p>



<p>　うね面を軽く中耕することで通気性をよくするのもよい方法です。</p>



<p>　野菜などでは、<span class="bold">茎葉が損傷すると病害が発生しやすい</span>ので、<span class="bold"><span class="marker-under-red">汚れた葉は噴霧機等によりきれいな水で汚れを落として、その後、殺菌剤等を散布することで、病害の発生を抑えることができます</span></span>。</p>



<p>　残念ながら、被害が大きく回復の見込みがない場合には、ほ場に放置せず、速やかに片づけましょう。</p>



<p>　時期によっては、代替作物を選定し、植え替えまたはまき直しを行うことも可能です。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc12">果樹園の場合</span></h4>



<p>　冠水状態で長時間放置しておくと樹体の枯死につながりますので、<span class="bold"><span class="marker-under-red">すみやかに排水しましょう</span></span>。</p>



<p>　また、葉などが傷んだ場合は、天気が回復次第、<span class="bold"><span class="marker-under-red">すみやかに殺菌剤の散布するなど、病害の発生対策を行いましょう</span></span>。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc13">まとめ</span></h2>



<p>　ここでは、台風や梅雨前線によるある程度長い時間、まとまった雨量(概ね6時間以上、トータル100mm以上)の大雨に対する農業分野での防災対策についてまとめました。</p>



<p>　台風や梅雨前線の雨は、3日ぐらい前からは、早期警戒情報や気象情報で確認できます。</p>



<p>　また、線状降水帯についても、気象庁は最低でも半日前には予知できるように、現在検討を進めているようです。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">冠水については、雨量の状況にもよりますが、事前に対策をとることで、軽減することは可能です</span></span>。</p>



<p>　また、<span class="bold"><span class="marker-under-red">速やかな事後対策によって、収量や品質の低下をある程度抑えることも可能です</span></span>。</p>



<p>　この記事を参考に、大雨を克服できることを期待しています。</p>



<p>　台風の基礎知識は<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-taifu/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>を、台風の際の防災情報の活用は<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-taifu/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>をご覧ください。</p>



<p>　台風の強風対策には<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-kyofu-house/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>もご覧ください。</p>



<p>　最後まで読んでいただきありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-ooame/">大雨の事前準備、事後対策</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
		<item>
		<title>予報用語で知る風や雨の強さ</title>
		<link>https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kazeame/</link>
		
		<dc:creator><![CDATA[天気のおっちゃん]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 04 Mar 2023 04:47:45 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[気象の基礎知識]]></category>
		<category><![CDATA[雨・風]]></category>
		<category><![CDATA[大雨]]></category>
		<category><![CDATA[強さ]]></category>
		<category><![CDATA[強風]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://www.agriweather-jp.com/?p=532</guid>

					<description><![CDATA[<p>強い風とはどんな風?　激しい雨とはどんな雨?　実際に災害を起こした事例を見ながら、天気予報から風や雨の強さを知って防災に生かそう。</p>
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kazeame/">予報用語で知る風や雨の強さ</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[
<p>　以下はある日、ある気象台が発表した天気予報です。</p>



<p>　(雨について)「曇りのち雨　所により　やや強くふる」</p>



<p>　(風について)「北の風やや強く　海上では　北の風　強く」</p>



<p>　「やや強く降る雨」とはどんな雨でしょうか。</p>



<p>　「(陸上の)やや強い風」より「(海上の)強い風」のほうが強いのはわかりますが、どのくらいの強さなのでしょう。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">天気予報に出てくる風の強さ、雨の強さを表す独特の予報の用語について、ご紹介します。</span></span></p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->




  <div id="toc" class="toc tnt-number toc-center tnt-number border-element"><input type="checkbox" class="toc-checkbox" id="toc-checkbox-7" checked><label class="toc-title" for="toc-checkbox-7">目次</label>
    <div class="toc-content">
    <ol class="toc-list open"><li><a href="#toc1" tabindex="0">風の強さを表す予報用語</a><ol><ol><li><a href="#toc2" tabindex="0">風の強さは秒速で表す</a></li><li><a href="#toc3" tabindex="0">風の強さを表す予報用語</a></li><li><a href="#toc4" tabindex="0">風の強さと被害の状況(2018年台風21号)</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc5" tabindex="0">雨の強さを表す予報用語</a><ol><ol><li><a href="#toc6" tabindex="0">雨の強さは時間当たりのミリ(mm)で表す</a></li><li><a href="#toc7" tabindex="0">雨の強さを表す予報用語</a></li><li><a href="#toc8" tabindex="0">雨の強さと被害の状況(2022年台風15号)</a></li></ol></li></ol></li><li><a href="#toc9" tabindex="0">まとめ</a></li></ol>
    </div>
  </div>

<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc1">風の強さを表す予報用語</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc2">風の強さは秒速で表す</span></h4>



<p>　「風速5mの風」といいますが、正確には秒速5mの風のことを言います。</p>



<p>　以下、秒速5mを5m/s、時速20kmを20km/hと表します。</p>



<p>　秒速といってもピンとこないと思いますので、×3600して時速に直してみましょう。</p>



<p>　すると、5m/sの風は、5×3600＝18000m/時、即ち18km/hで、普通の人が自転車で少し速めに走っているぐらいの速度です。</p>



<p>　台風の強風域は、風速15m/s以上、暴風域は25m/s以上(いずれも10分間平均風速)ですので、それぞれ時速では54km/h、90km/hとなります。</p>



<p>　<span class="bold">台風の強風域では、国道の自動車のスピードに匹敵する風、暴風域では高速道路の自動車に匹敵する風ということになります</span>。</p>



<p>　台風の破壊力がいかにすごいかということがよくわかる数値ですね。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc3">風の強さを表す予報用語</span></h4>



<p>　風の強さは秒速で表しますが、5m/sの風といっても普通の人にはよくわかりませんね。</p>



<p>　そこで、気象庁では風の強さをわかりやすく表現するために、以下のような言葉を使っています。</p>



<figure class="wp-block-flexible-table-block-table"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">風速(m/s)</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">予報等での表現</td><td style="width:40%;text-align:center;background-color:#f3fafe">おおよその最大瞬間風速(m/s)</td></tr><tr><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">0　～　10</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">(特になし)</td><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">－</td></tr><tr><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">10　～　15</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">やや強い風</td><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">20　以下</td></tr><tr><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">15　～　20</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">強い風</td><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">30　以下</td></tr><tr><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">20　～　30</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">非常に強い風</td><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">45　以下</td></tr><tr><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">30　以上</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">猛烈な風※</td><td style="text-align:center;background-color:#f3fafe">45　以上</td></tr></tbody></table><figcaption>風速と風の強さの予報用語（※但し、最大瞬間風速が50m/sを超える場合には、最大風速の値にかかわらず「猛烈な風」と呼ぶ）</figcaption></figure>



<p>　気象庁には悪いのですが、これでもあまりよくわかりませんね。</p>



<p>　私なりの目安を作ってみました(元ネタは気象庁作成のリーフレット「雨と風」)</p>



<figure class="wp-block-flexible-table-block-table"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td style="width:25%;background-color:#f3fafe">風の強さの表現</td><td style="background-color:#fdf2f2">人への影響</td><td style="width:50%;background-color:#f3fafe">「もの」への影響</td></tr><tr><td style="width:50%;background-color:#f3fafe">やや強い風</td><td style="text-align:center;background-color:#fdf2f2">－</td><td style="background-color:#f3fafe">植木や電線が揺れる<br>高速道路で横風に流される感覚を受ける</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">強い風</td><td style="background-color:#fdf2f2">歩きにくい</td><td style="background-color:#f3fafe">電線が鳴る<br>雨戸やシャッターがゆれる</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">非常に強い風</td><td style="background-color:#fdf2f2">つかまらないと立っていられない</td><td style="background-color:#f3fafe">木の枝が折れ、根の張っていない木が倒れる<br>弱いビニールハウスが広範囲に破れる</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">猛烈な風</td><td style="background-color:#fdf2f2">外出は非常に危険</td><td style="background-color:#f3fafe">固定の不足している金属屋根がめくれる<br>樹木や電柱が倒れる<br>走行中のトラックが横転する</td></tr></tbody></table><figcaption>風の強さによる人とものへの影響</figcaption></figure>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">「非常に強い風」以上が吹けば、何らかの被害が出る可能性がありそう</span></span>だということがわかります。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc4">風の強さと被害の状況(2018年台風21号)</span></h4>



<p>　関西、特に大阪府で大きな被害を出した2018年台風21号では、タンカーが連絡橋に激突した関西空港で最大風速46.5m/sの猛烈な風、トラックの横転や仮設足場が倒壊した大阪市内で最大風速27.3m/sの非常に強い風でした。</p>



<p>　農業関係であれば、非常に強い風の時点で露地野菜や果樹には被害が出、猛烈な風では対策を施した強いビニールハウスでも被害を受ける可能性があります。</p>



<p>　実際、大阪府では、特に風の強かった泉州地域を中心に、ビニールハウスの倒壊、破損が相次ぎ、過去最大級の農業災害となりました。</p>



<p>　このように、<span class="bold"><span class="marker-under-red">非常に強い風(20m/s以上)は、農業被害は必須といってもいいので、台風の暴風域(25m/s以上)に入る可能性のある時は、万全な対策が必要</span></span>といえるでしょう。</p>



<p>　この台風に関し、気象庁のまとめた資料は<a href="https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/data/bosai/report/2018/20180911/20180911.html">こちら<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>から。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc5">雨の強さを表す予報用語</span></h2>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc6">雨の強さは時間当たりのミリ(mm)で表す</span></h4>



<p>　一般に液体を量るには容積の単位(リットル、立方メートル)を用います。</p>



<p>　しかし、雨量では水のたまった深さであるミリ(mm)を用いるのが普通です。</p>



<p>　その理由は、雨を容積で量ると、入れ物の大きさ(底面積)によって変わりますが、深さであれば、入れ物の大きさで変わることがないからです。</p>



<p>　プールでも、牛乳瓶でも10mmの雨は深さ1cmなので、雨の強さを量るには、一番適した単位なのです。</p>



<p>　雨の量(雨量)をミリで表すことが理解できたとして、強さを表すのはどうすればいいでしょうか。</p>



<p>　例えば、トータルで50mmの雨が降ったとします。</p>



<p>　これが24時間でまんべんなく降るのと、1時間で降るのでは、当然後者のほうが強い雨になりますよね。</p>



<p>　こうしたことから、<span class="bold"><span class="marker-under-red">雨の強さを表すには、単位時間当たりの雨量、ふつうは１時間当たり雨量(mm/h)を用いる</span></span>のです。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc7">雨の強さを表す予報用語</span></h4>



<p>　気象庁では、雨の強さについても、わかりやすい表現を用いています。</p>



<figure class="wp-block-flexible-table-block-table"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td style="background-color:#f3fafe">1時間雨量(mm/h)</td><td style="background-color:#fdf2f2">予報等での表現</td><td style="background-color:#f3fafe">降り方の目安</td><td style="background-color:#fdf2f2">人、ものへの影響</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">0　～　10</td><td style="background-color:#fdf2f2">（とくになし）</td><td style="background-color:#f3fafe">－</td><td style="background-color:#fdf2f2"></td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">10　～　20</td><td style="background-color:#fdf2f2">やや強い雨</td><td style="background-color:#f3fafe">ザーザーとふる</td><td style="background-color:#fdf2f2">地面からの跳ね返りで足元が濡れる</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">20　～　30</td><td style="background-color:#fdf2f2">強い雨</td><td style="background-color:#f3fafe">どしゃ降り</td><td style="background-color:#fdf2f2">ワイパーを強くしても見づらい</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">30　～　50</td><td style="background-color:#fdf2f2">激しい雨</td><td style="background-color:#f3fafe">バケツをひっくり返したような雨</td><td style="background-color:#fdf2f2">道路が川のようになる</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">50　～　80</td><td style="background-color:#fdf2f2">非常に激しい雨</td><td style="background-color:#f3fafe">滝のように降る</td><td style="background-color:#fdf2f2">傘は全く役に立たなくなる</td></tr><tr><td style="background-color:#f3fafe">80以上</td><td style="background-color:#fdf2f2">猛烈な雨</td><td style="background-color:#f3fafe">息苦しく圧迫感がある</td><td style="background-color:#fdf2f2">あたり一面が白っぽくなり視界が悪くなる</td></tr></tbody></table><figcaption>時間雨量と予報における表現、人やものへの影響</figcaption></figure>



<p>　ただ、積乱雲による短時間強雨などでは、バケツをひっくり返したように降ることもありますが、比較的短時間で終わり、時間雨量はそれほどでもないということもあります。</p>



<p>　そのような場合でも、一時的な内水はんらん(雨水が排水できず浸水する)などは起こるので、注意が必要です。</p>



<h4 class="wp-block-heading"><span id="toc8">雨の強さと被害の状況(2022年台風15号)</span></h4>



<p>　この台風は、9月23日に台風となって、24時間後の24日には温帯低気圧となった短命の台風ですが、線状降水帯が発生し、静岡県に大きな被害をもたらしました。</p>



<p>　送電線の鉄塔が土砂崩れで倒れ、静岡県内で最大12万戸が停電したほか、静岡市清水区では水道が取水できなくなって、約2週間にわたり断水となったのです。</p>



<p>　気象庁の資料によれば、</p>



<p>顕著な大雨に関する情報発表(線状降水帯の発生)</p>



<p>　　　2回　23日22時49分、24日5時9分</p>



<p>記録的短時間大雨情報（100mm/h前後の雨を解析）</p>



<p>　　16回　23日21時台から24日2時台に集中</p>



<p>　この期間の静岡県のアメダスポイントの1時間雨量の最大値は、静岡空港の110mm/h、トップテンはいずれも80mm/hを超え、「猛烈な雨」となっています。</p>



<p>　しかしながら、降り始めからの台風トータルの雨で見れば、400mmをやや超える程度で、静岡市ではほぼ8時間でこれだけの雨が降るという集中豪雨でした。</p>



<p>　静岡アメダスポイントは、20時に41.5mm/hを記録して以降、毎正時ごとに55.5、76.0、12.5、15.5、107.0、42.5となっており、7時間で、「猛烈」が1回、「非常に激しい」が2回、「激しい」が2回、「やや強い」が2回となっています。</p>



<p>　一般に、<span class="bold-red"><span class="marker-under-red">災害が起こる目安の雨量として、1時間50ｍｍ、3時間100mm、24時間で200mm</span></span>ということがいわれます。</p>



<p>　こうしたことからも、<span class="bold"><span class="marker-under-red">「激しい雨」以上が予想されるときは、災害の備えを強めるべき</span></span>です。</p>



<p>　この台風に関して気象庁がまとめた資料は<a href="https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/data/bosai/report/2022/20221102/2022110202.html">こちら<span class="fa fa-share-square external-icon anchor-icon"></span></a>から。</p>



<!-- MAF Rakuten Widget FROM HERE -->
<script type="text/javascript">MafRakutenWidgetParam=function() { return{ size:'468x160',design:'slide',recommend:'on',auto_mode:'on',a_id:'3789498', border:'off'};};</script><script type="text/javascript" src="//image.moshimo.com/static/publish/af/rakuten/widget.js"></script>
<!-- MAF Rakuten Widget TO HERE -->



<h2 class="wp-block-heading"><span id="toc9">まとめ</span></h2>



<p>　天気予報では独特の言い回しで風や雨の強さを表します。</p>



<p>　<span class="bold"><span class="marker-under-red">どのくらいの強さの風か、雨かを知っておくことで、天気予報をうまく防災に活用できます。</span></span></p>



<p>　是非、この記事をご活用ください。</p>



<p>　強風や突風を天気予報から知る方法は<a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kyofu/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>。</p>



<p>　ハウスの強風対策は<a href="https://www.agriweather-jp.com/bosai-kyofu-house/">こちら<span class="fa fa-external-link internal-icon anchor-icon"></span></a>を参考にしてください。</p>



<p>　最後まで読んでいただきありがとうございました。</p>



<a rel="nofollow" href="//af.moshimo.com/af/c/click?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" referrerpolicy="no-referrer-when-downgrade"><img loading="lazy" decoding="async" src="//image.moshimo.com/af-img/0068/000000004159.gif" width="468" height="60" style="border:none;"></a><img loading="lazy" decoding="async" src="//i.moshimo.com/af/i/impression?a_id=3789503&#038;p_id=170&#038;pc_id=185&#038;pl_id=4159" width="1" height="1" style="border:none;">
<p>投稿 <a href="https://www.agriweather-jp.com/chishiki-kazeame/">予報用語で知る風や雨の強さ</a> は <a href="https://www.agriweather-jp.com">気象のうと</a> に最初に表示されました。</p>
]]></content:encoded>
					
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
